Phương pháp EVM (Earned Value Management) là gì? Hướng dẫn dễ hiểu cho dự án xây dựng

Bạn đang quản lý một dự án xây dựng, lo lắng không biết tiến độ có đúng kế hoạch không, chi phí có bị đội lên không, hay cuối cùng dự án sẽ ra sao? Đừng lo, hôm nay mình sẽ giới thiệu một "vũ khí bí mật" siêu hữu ích: Phương pháp EVM – hay còn gọi là Quản lý giá trị đạt được. Đây là cách đo lường tiến độ và chi phí dự án một cách khoa học, khách quan, dựa hoàn toàn vào số liệu chứ không phải cảm tính.

EVM đơn giản là cách so sánh ba thứ chính:

PV (Planned Value): Giá trị công việc lẽ ra phải hoàn thành theo kế hoạch đến thời điểm hiện tại.
EV (Earned Value): Giá trị thực tế của công việc đã hoàn thành (tính theo ngân sách kế hoạch).
AC (Actual Cost): Chi phí thực tế đã bỏ ra.

Nhờ EVM, bạn có thể trả lời chính xác ba câu hỏi "đau đầu" nhất:

Dự án có đang đúng tiến độ không?
Chi phí có bị vượt quá không?
Nếu cứ tiếp tục thế này, dự án sẽ kết thúc ra sao (về thời gian và tiền bạc)?

Phương pháp này được dùng rộng rãi trên thế giới (theo chuẩn PMI, ISO), đặc biệt hiệu quả trong các dự án xây dựng lớn.

1. Các đại lượng cơ bản trong EVM – Nền tảng để hiểu hết

Planned Value (PV – Giá trị kế hoạch):
Đây là số tiền ngân sách đáng lẽ phải "kiếm được" nếu mọi thứ đi đúng kế hoạch đến thời điểm báo cáo.
Công thức đơn giản: PV = Ngân sách kế hoạch cho phần việc × % tiến độ kế hoạch.
Earned Value (EV – Giá trị đạt được):
Đây là "giá trị thực sự" bạn kiếm được từ công việc đã hoàn thành. Tính theo giá kế hoạch ban đầu, không phải giá thực tế.
Công thức: EV = Khối lượng hoàn thành thực tế × Đơn giá kế hoạch.
Actual Cost (AC – Chi phí thực tế):
Số tiền thực tế đã chi ra cho phần việc đã làm.

2. Các chỉ số quan trọng – "Báo động" tình hình dự án

Chỉ số	Công thức	Ý nghĩa chính
SV (Schedule Variance - Lệch tiến độ)	SV = EV - PV	SV > 0: Nhanh tiến độ SV < 0: Chậm tiến độ
CV (Cost Variance - Lệch chi phí)	CV = EV - AC	CV > 0: Tiết kiệm CV < 0: Vượt chi phí
SPI (Schedule Performance Index)	SPI = EV / PV	SPI > 1: Nhanh tiến độ SPI < 1: Chậm
CPI (Cost Performance Index)	CPI = EV / AC	CPI > 1: Tiết kiệm CPI < 1: Vượt ngân sách

Diễn giải dân dã: Nếu SPI hoặc CPI dưới 1 → Cảnh báo đỏ, cần hành động ngay! Trên 1 → Đang tốt, cứ thế phát huy.

3. Dự báo tương lai với EVM – Biết trước để tránh "vỡ trận"

EAC (Estimate at Completion – Tổng chi phí dự báo khi hoàn thành):
Công thức phổ biến: EAC = BAC / CPI (BAC là tổng ngân sách ban đầu).
ETC (Estimate to Complete – Chi phí còn lại cần thêm):
ETC = EAC - AC
Dự báo thời gian hoàn thành:
Thời gian dự kiến = Thời gian kế hoạch / SPI

4. Ví dụ thực tế trong dự án xây dựng

Giả sử một dự án có tổng ngân sách BAC = 100 tỷ đồng.

Đến thời điểm kiểm tra:

PV = 50 tỷ (lẽ ra phải hoàn thành giá trị 50 tỷ)
EV = 45 tỷ (thực tế chỉ hoàn thành giá trị 45 tỷ)
AC = 55 tỷ (đã chi hết 55 tỷ)

Tính chỉ số:

SV = 45 - 50 = -5 tỷ → Chậm tiến độ
CV = 45 - 55 = -10 tỷ → Vượt chi phí
SPI = 45/50 = 0.9 → Chậm 10%
CPI = 45/55 ≈ 0.82 → Hiệu suất chi phí kém
EAC ≈ 100 / 0.82 ≈ 122 tỷ → Có thể vượt 22 tỷ nếu không cải thiện

Kết luận: Dự án đang "đỏ đèn", cần họp khẩn điều chỉnh ngay!

5. Ứng dụng EVM trong dự án xây dựng hiện đại (kết hợp BIM và CDE)

Ngày nay, EVM càng mạnh khi kết hợp công nghệ:

BIM 4D: Lấy % hoàn thành từ mô hình 4D (tiến độ).
BIM 5D: Theo dõi chi phí phát sinh thực tế.
CDE (Common Data Environment): Nguồn dữ liệu chung để tính EV, AC, PV chính xác.
Phần mềm quản lý: Dashboard báo cáo EVM hàng ngày/tuần, siêu tiện lợi.

6. Ưu điểm và nhược điểm của EVM

Ưu điểm (rất nhiều cái hay):

Đo lường khách quan, dựa số liệu → Không tranh cãi cảm tính.
Phát hiện rủi ro sớm, cứu dự án kịp thời.
Là chuẩn quốc tế, dễ báo cáo chủ đầu tư, ngân hàng, nhà nước.

Nhược điểm (cần lưu ý):

Cần dữ liệu chính xác, cập nhật thường xuyên.
Phải có WBS (cấu trúc phân tích công việc) và ngân sách chi tiết từ đầu.
Không đo lường được chất lượng công việc (chỉ tiến độ + chi phí).

7. Khi nào nên dùng EVM?

Dự án lớn (> 10 tỷ đồng).
Nhiều gói thầu, phức tạp.
Có dùng BIM 4D/5D hoặc phần mềm quản lý tiến độ (Primavera, MS Project...).
Cần báo cáo chuyên nghiệp cho chủ đầu tư, ban quản lý dự án hoặc cơ quan nhà nước.

Tóm tắt ngắn gọn về EVM

EVM chính là "cân đo" tiến độ + chi phí + dự báo tương lai bằng toán học đơn giản.
Không cần đoán mò, không cần tranh luận – chỉ cần dữ liệu đúng là có câu trả lời rõ ràng.

Áp dụng EVM tốt, dự án của bạn sẽ kiểm soát chặt chẽ hơn, ít rủi ro hơn, và dễ lên top "dự án thành công" đấy! Nếu bạn đang làm xây dựng, thử áp dụng ngay xem sao nhé.